Tuần qua, ngành công nghệ vũ trụ toàn cầu ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý: SpaceX tiếp tục phóng vệ tinh BlueBird cho AST SpaceMobile để mở rộng kết nối di động trực tiếp; Neuraspace (Bồ Đào Nha) huy động 15,6 triệu Euro phát triển nền tảng giám sát không gian ứng dụng AI; Trung Quốc phóng vệ tinh viễn thám siêu phổ cho Indonesia và Uzbekistan từ bệ phóng trên biển. Nội dung được VSGA tổng hợp nhằm chia sẻ thông tin và kiến thức về ngành không gian, viễn thám đến bạn đọc.
SpaceX phóng vệ tinh BlueBird kết nối di động trực tiếp cho AST SpaceMobile
Tên lửa đẩy Falcon 9 của SpaceX đã cất cánh từ Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral, bang Florida, đưa thành công 3 vệ tinh BlueBird thế hệ mới của công ty AST SpaceMobile lên quỹ đạo tầm thấp (LEO), nâng tổng số vệ tinh BlueBird đã được phóng lên 13 chiếc. Đây là cột mốc quan trọng hướng tới việc vận hành đầy đủ chòm vệ tinh kết nối di động trực tiếp đến điện thoại thông minh (direct-to-cell) mà không cần thiết bị hoặc SIM chuyên dụng.
Các vệ tinh BlueBird thế hệ mới sở hữu mảng ăng-ten khi triển khai phủ diện tích khoảng 223 m², lớn hơn nhiều lần so với các vệ tinh Block 1 đời đầu (64,4 m²), cho phép truyền dữ liệu băng thông rộng trực tiếp đến điện thoại thông minh tiêu chuẩn với tốc độ tải xuống kỳ vọng gần gấp đôi so với thế hệ Block 1 (tốc độ tải xuống của thế hệ đầu đạt đỉnh 98,9 Mbps trong thử nghiệm thực tế). Tầng đẩy của Falcon 9 (đã thử nghiệm thực tế trên 30 lần bay) hạ cánh thành công xuống tàu không người lái “A Shortfall of Gravitas” trên Đại Tây Dương khoảng 8,5 phút sau khi phóng.
Việc mở rộng nhanh chòm vệ tinh BlueBird cho thấy AST SpaceMobile đang tiến gần tới mục tiêu cung cấp dịch vụ băng thông rộng di động vệ tinh trực tiếp đến điện thoại (direct-to-cell) ở quy mô thương mại trong năm 2026, minh chứng cho xu hướng vệ tinh dần trở thành lớp hạ tầng bổ sung/thay thế cho mạng viễn thông mặt đất tại các khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc ngoài vùng phủ sóng.
Nguồn: space.com
Neuraspace huy động 15,6 triệu Euro mở rộng nền tảng nhận thức không gian vũ trụ
Neuraspace, công ty công nghệ không gian có trụ sở tại Coimbra (Bồ Đào Nha), công bố khoản tài trợ mới trị giá 15,6 triệu Euro (khoảng 18 triệu USD) nhằm mở rộng nền tảng Nhận thức Không gian vũ trụ (Space Domain Awareness – SDA) và Quản lý Giao thông Không gian vũ trụ (Space Traffic Management – STM) ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Khoản tài trợ kết hợp vốn đầu tư chiến lược từ các quỹ Lince Capital, Explorer Investments, Armilar Venture Partners cùng nguồn hỗ trợ từ Kế hoạch Phục hồi và Phát triển của Bồ Đào Nha (PRRP).
Nền tảng phần mềm dạng SaaS (phần mềm dưới dạng dịch vụ) của Neuraspace hợp nhất dữ liệu từ cảm biến quang học, radar riêng và các danh mục theo dõi công khai, kết hợp xác định quỹ đạo độ chính xác cao và AI để cung cấp: đánh giá xác suất va chạm quỹ đạo cùng đề xuất hành động cho vệ tinh tránh va chạm một cách tối ưu nhiên liệu nhất có thể, phát hiện nhiễu tần số vô tuyến và giả mạo tín hiệu GNSS, cũng như hợp nhất dữ liệu cảm biến phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quốc phòng. Hiện công ty giám sát hơn 600 vệ tinh cho các khách hàng thương mại và thể chế (trong đó có Spire Global và Cơ quan Vũ trụ châu Âu – ESA), đồng thời đã ký hợp đồng với Không quân Bồ Đào Nha, NATO, và được chọn làm nhà thầu chính cho Bộ Quốc phòng châu Âu.
Khoản đầu tư trên phản ánh xu hướng chung của ngành công nghiệp vệ tinh: khi quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) ngày càng đông đúc và ranh giới giữa rủi ro va chạm ngẫu nhiên so với các mối đe dọa có chủ đích (tác chiến điện tử, giả mạo tín hiệu) ngày càng mờ nhạt, năng lực nhận thức không gian vũ trụ trong thời gian thực với ứng dụng AI đang trở thành lớp hạ tầng thiết yếu, song song với hạ tầng phóng và vận hành vệ tinh truyền thống.
Nguồn: eu-startups.com
Tên lửa Jielong-3 phóng vệ tinh viễn thám siêu phổ cho Indonesia và Uzbekistan
Tên lửa đẩy nhiên liệu rắn Jielong-3 (Long Nhanh-3) của Trung Quốc rời bệ phóng nổi ngoài khơi thành phố Hải Dương, tỉnh Sơn Đông, đưa thành công 2 vệ tinh viễn thám siêu phổ vào quỹ đạo đồng bộ mặt trời (SSO). Đây là sứ mệnh thứ 12 của dòng tên lửa Jielong-3 và là lần phóng thứ 55 của Trung Quốc trong năm 2026, sau gần 3 tháng gián đoạn để tàu phóng được cải tạo phục vụ một sứ mệnh khác.
Hai vệ tinh trên khoang – Lampung-1 (Indonesia, thuộc Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Sáng tạo Quốc gia – BRIN) và Samarqand-2028 (Uzbekistan, thuộc cơ quan vũ trụ Uzcosmos) – là cặp vệ tinh song sinh nặng 300kg, do hãng STAR.VISION Aerospace (Trung Quốc) chế tạo trong khuôn khổ mạng lưới vệ tinh thương mại Oriental Smart Eye. Cả hai được trang bị hệ thống AI xử lý dữ liệu ngay trên vệ tinh, chụp ảnh siêu phổ độ phân giải 5m trên dải quét rộng 300km với chu kỳ quay lại 5 ngày. Vệ tinh Lampung-1 được Indonesia giao nhiệm vụ hỗ trợ giám sát tăng trưởng kinh tế biển, theo dõi biến động môi trường phục vụ quản lý điều kiện sinh thái và cung cấp thông tin trong lĩnh vực nông nghiệp.
Việc các quốc gia đang phát triển ngày càng dễ dàng sở hữu vệ tinh viễn thám siêu phổ chuyên dụng, thông qua các nhà cung cấp thương mại trọn gói chế tạo – phóng vệ tinh như STAR.VISION, cho thấy rào cản chi phí tiếp cận dữ liệu quan sát Trái Đất độ phân giải cao đang được vượt qua rất nhanh. Xu hướng này mở ra cơ hội tương tự cho các quốc gia trong khu vực ASEAN trong việc xây dựng năng lực giám sát kinh tế biển, tài nguyên và môi trường bằng vệ tinh riêng.
Nguồn: china-in-space.com
