Từ 14–18/4/2026, thế giới ghi nhận nhiều sự kiện không gian nổi bật: NASA chọn Falcon Heavy phóng rover sao Hỏa của ESA, trong khi SpaceX tiếp tục gây chú ý với hai đợt phóng Starlink liên tiếp trong 19 giờ. Bên cạnh đó, vai trò của tác chiến không gian trong chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng quốc tế. Cùng VSGA điểm qua 5 sự kiện không gian đáng chú ý nhất tuần vừa qua, nhằm cung cấp góc nhìn tổng quan và kịp thời đến bạn đọc quan tâm đến lĩnh vực vũ trụ và công nghệ không gian.
1. NASA CHỌN FALCON HEAVY PHÓNG ROVER SAO HỎA CỦA ESA TRONG BỐI CẢNH NGUY CƠ CẮT GIẢM NGÂN SÁCH
Trong giai đoạn 16–18/04/2026, NASA chính thức lựa chọn tên lửa Falcon Heavy của SpaceX để thực hiện nhiệm vụ phóng rover Rosalind Franklin rover thuộc chương trình của European Space Agency (ESA). Nhiệm vụ dự kiến được triển khai vào năm 2028 từ Kennedy Space Center.
Mục tiêu chính của nhiệm vụ là đưa rover Rosalind Franklin lên Sao Hỏa nhằm tìm kiếm dấu hiệu của sự sống trong quá khứ hoặc hiện tại, thông qua việc khoan và phân tích các mẫu dưới bề mặt hành tinh. Đây là một phần của chương trình ExoMars programme, tập trung nghiên cứu các hợp chất hữu cơ – nền tảng của sự sống – tại khu vực Oxia Planum.
Việc NASA lựa chọn một launcher thương mại như Falcon Heavy cho một sứ mệnh thăm dò hành tinh quy mô lớn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khu vực tư nhân trong các hoạt động không gian sâu. Đồng thời, nhiệm vụ này cũng có lịch sử trì hoãn kéo dài do các vấn đề kỹ thuật và địa chính trị, đặc biệt sau khi ESA chấm dứt hợp tác với Russia. Trong bối cảnh đó, NASA đã tham gia sâu hơn bằng cách cung cấp dịch vụ phóng, hệ thống hạ cánh và một số thành phần khoa học.
Tuy nhiên, quyết định triển khai nhiệm vụ diễn ra trong bối cảnh ngân sách khoa học của NASA đang đối mặt với nguy cơ bị cắt giảm, tạo ra những yếu tố không chắc chắn đối với việc triển khai các sứ mệnh không gian quy mô lớn trong tương lai.
Nguồn: Spacenews
2. HAWKEYE 360 HỖ TRỢ NASA PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG THÔNG TIN LIÊN LẠC KHÔNG GIAN BỀN VỮNG
Ngày 14/04/2026, HawkEye 360 (trụ sở tại Herndon, Virginia, Hoa Kỳ) công bố hoạt động hợp tác với NASA trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ liên lạc không gian. Đây là một phần trong các nỗ lực nâng cao năng lực thông tin trong bối cảnh các hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) phát triển nhanh và môi trường phổ tần ngày càng phức tạp.
Mục tiêu chính của hợp tác là hỗ trợ NASA xây dựng các hệ thống thông tin liên lạc không gian có độ tin cậy cao và khả năng chống nhiễu tốt hơn, thông qua việc khai thác dữ liệu phổ tần vô tuyến do chòm vệ tinh của HawkEye 360 thu thập. Dữ liệu này được NASA sử dụng để nghiên cứu môi trường điện từ trên quỹ đạo, đánh giá mức độ nhiễu và mật độ sử dụng phổ, từ đó phục vụ thiết kế các liên kết liên vệ tinh cũng như hệ thống thông tin cho các sứ mệnh trong tương lai.
Điểm đáng chú ý là NASA đang tận dụng dữ liệu RFIQ (IQ của tín hiệu RF) từ một hệ thống vệ tinh thương mại để thực hiện phân tích phổ tần ở quy mô toàn cầu. Công nghệ của HawkEye 360, vốn xuất phát từ lĩnh vực tình báo tín hiệu (SIGINT), hiện được mở rộng ứng dụng sang các mục tiêu dân sự và khoa học, cho phép quan sát, phát hiện và phân tích các nguồn phát tín hiệu cũng như nhiễu trong môi trường LEO.
Xu hướng này phản ánh hướng phát triển rõ nét của công nghệ vệ tinh hiện đại: tích hợp năng lực giám sát và phân tích phổ tần trực tiếp từ không gian như thành phần cốt lõi của hệ thống. Dữ liệu RF không chỉ hỗ trợ phát hiện nhiễu mà còn tối ưu hóa thiết kế hệ thống, điều phối tần số toàn cầu, đặc biệt khi các chòm vệ tinh lớn ngày càng triển khai rộng rãi. Trong tương lai, các hệ thống vệ tinh nhiều khả năng sẽ cần tích hợp hoặc phụ thuộc vào dịch vụ “viễn thám RF từ không gian” để bảo đảm vận hành ổn định, đồng thời mở ra lớp hạ tầng dữ liệu mới cho toàn bộ hệ sinh thái không gian.
Nguồn: Hawkeye 360
3. SPACEX PHÓNG HAI ĐỢT VỆ TINH STARLINK LIÊN TIẾP TRONG 19 GIỜ, THỂ HIỆN NĂNG LỰC TRIỂN KHAI CHÒM VỆ TINH TỐC ĐỘ CAO
Từ 14-15/04/2026, SpaceX đã thực hiện hai vụ phóng liên tiếp tại hai bờ nước Mỹ. Cụ thể, lần phóng thứ nhất diễn ra vào 09:23 UTC từ Cape Canaveral Space Force Station, và lần phóng thứ hai diễn ra sau đó khoảng 19 giờ, vào 04:29 UTC từ Vandenberg Space Force Base.
Hai nhiệm vụ này nhằm triển khai thêm các vệ tinh Starlink vào quỹ đạo thấp (LEO), phục vụ mở rộng mạng lưới Internet toàn cầu của SpaceX. Tổng cộng, 29 vệ tinh (nhóm 10-24) được phóng từ Florida và 25 vệ tinh (nhóm 17-27) từ California, góp phần gia tăng quy mô và năng lực phủ sóng của hệ thống.
Việc thực hiện hai vụ phóng chỉ cách nhau 19 giờ từ hai địa điểm khác nhau cho thấy năng lực vận hành với tần suất cao của hệ thống Falcon 9. Cả hai tên lửa đều sử dụng booster tái sử dụng và hạ cánh thành công trên các tàu không người lái ngoài biển, tiếp tục nâng số lần tái sử dụng lên mức rất cao (trên 20 lần bay cho mỗi booster). Sau khi tách tầng, các vệ tinh được triển khai vào quỹ đạo và tiếp tục di chuyển đến vị trí hoạt động trong chòm Starlink, vốn đã đạt quy mô hơn 10.000 vệ tinh trên quỹ đạo.
Sự kiện này phản ánh rõ xu hướng công nghiệp hóa trong lĩnh vực phóng vệ tinh, nơi tốc độ và tần suất phóng trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Khả năng thực hiện các vụ phóng liên tiếp giúp SpaceX nhanh chóng mở rộng và duy trì các chòm vệ tinh quy mô lớn và tối ưu chi phí nhờ tái sử dụng tên lửa. Mô hình này được xem là nền tảng cho các hệ thống mega-constellation tương lai, không chỉ trong viễn thông mà còn ở quan sát Trái Đất, định vị và nhiều ứng dụng không gian khác.
Nguồn: Space.com
4. TÀU VŨ TRỤ TƯ NHÂN NHẬT BẢN SẼ KIỂM TRA 2 VỆ TINH “CHẾT” TRÊN QUỸ ĐẠO VÀO NĂM 2027
Ngày 16/04/2026, Astroscale (Nhật Bản) công bố kế hoạch triển khai sứ mệnh ISSA-J1, dự kiến phóng vào năm 2027 và hoạt động trên quỹ đạo tầm thấp (LEO). Nhiệm vụ sẽ tiếp cận hai vệ tinh cũ của Nhật Bản đang ở quỹ đạo gần cực, với độ cao khoảng 700–800 km.
Mục tiêu chính của ISSA-J1 là thực hiện kiểm tra trực tiếp trên quỹ đạo (on-orbit inspection) đối với các vệ tinh đã ngừng hoạt động, nhằm đánh giá tình trạng thực tế và xác định nguyên nhân hỏng hóc. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho các công nghệ dịch vụ trên quỹ đạo (in-orbit servicing), bao gồm bảo trì, kéo dài tuổi thọ và loại bỏ rác không gian trong tương lai.
Điểm nổi bật của sứ mệnh là việc một tàu vũ trụ duy nhất thực hiện tiếp cận và kiểm tra nhiều mục tiêu ở các quỹ đạo khác nhau — bước tiến chưa từng có trong dịch vụ vệ tinh trên quỹ đạo. Tàu có khối lượng khoảng 650kg, sử dụng công nghệ rendezvous và proximity operations (RPO) để tiếp cận, quan sát và chuyển quỹ đạo kiểm tra hai vệ tinh ALOS (ngừng hoạt động từ năm 2011) và ADEOS-II (hỏng từ năm 2003), nhằm thu thập dữ liệu thực tế về trạng thái vệ tinh ngừng hoạt động.
Sứ mệnh này được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực dịch vụ vệ tinh trên quỹ đạo. Các công nghệ như RPO và inspection được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng cho các hoạt động trong tương lai như sửa chữa, tiếp nhiên liệu và thu gom rác không gian, đặc biệt trong bối cảnh số lượng vệ tinh và mảnh vỡ trên quỹ đạo ngày càng gia tăng. Đồng thời, xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch từ mô hình vận hành vệ tinh đơn lẻ sang một hệ sinh thái không gian có khả năng bảo trì và quản lý tài sản một cách chủ động.
Nguồn: Space.com
5. “TÁC CHIẾN KHÔNG GIAN” ĐÓNG VAI TRÒ THEN CHỐT TRONG CHIẾN DỊCH QUÂN SỰ CỦA MỸ TẠI IRAN – Sự kiện không gian Space Symposium
Ngày 15/04/2026, tại Space Symposium ở Colorado Springs, lãnh đạo United States Space Force đã trình bày về vai trò của lực lượng này trong các hoạt động quân sự gần đây của Mỹ, trong đó có các diễn biến liên quan đến Iran.
Theo đó, năng lực tác chiến không gian được triển khai nhằm hỗ trợ trực tiếp cho các chiến dịch tác chiến đa miền (multi-domain operations), bao gồm theo dõi mục tiêu, bảo đảm thông tin liên lạc, dẫn đường và thực hiện các hoạt động tác chiến điện tử (electronic warfare). Các năng lực này góp phần nâng cao hiệu quả tổng thể và hỗ trợ trực tiếp cho các hoạt động trên bộ, trên không và trên biển.
Lãnh đạo Space Force nhấn mạnh rằng các năng lực không gian hiện nay đã trở thành yếu tố tác chiến thực tế, không còn chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ gián tiếp. Trong các chiến dịch gần đây, lực lượng này đã thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng như theo dõi tên lửa, hỗ trợ chỉ huy – kiểm soát (C2) và triển khai các hoạt động điện từ trong môi trường không gian. Đáng chú ý, các hoạt động này được thực hiện trong điều kiện thực chiến, bao gồm cả các tình huống bị tấn công hoặc gián đoạn liên lạc, nhưng vẫn duy trì được hiệu quả vận hành.
Diễn biến này phản ánh bước chuyển quan trọng của công nghệ không gian: từ vai trò hỗ trợ sang thành phần trực tiếp trong chiến tranh hiện đại. Không gian vũ trụ ngày càng được xem như một “chiến trường” mới, nơi các hoạt động như giám sát, liên lạc, định vị và gây nhiễu có thể tác động trực tiếp đến cục diện tác chiến. Các hệ thống vệ tinh tương lai không chỉ cần hiệu năng kỹ thuật cao mà còn phải tích hợp năng lực chống nhiễu, an ninh mạng, tác chiến điện tử và nhận thức tình huống không gian (space situational awareness), nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của môi trường tác chiến hiện đại.
Nguồn: Space.com
