Trong tuần từ 10 đến 17/06/2026, VSGA tổng hợp ba tin tức nổi bật từ lĩnh vực vệ tinh và không gian. Công ty Open Cosmos xin gia hạn thời hạn triển khai chùm vệ tinh băng thông rộng tại ITU. Tên lửa H3 của Nhật Bản đã bay trở lại thành công với biến thể H3-30S. Đồng thời, NASA, SpaceX và Blue Origin công bố các điều chỉnh chiến lược trong kiến trúc Hệ thống Đổ bộ Con người (HLS) của chương trình Artemis.
Open Cosmos xin gia hạn triển khai chùm vệ tinh băng thông rộng
Sự cố bất khả kháng từ thất bại của tên lửa PSLV
Công ty chuyên về vệ tinh cỡ nhỏ của Anh, Open Cosmos, đang phải xin gia hạn thời gian triển khai mạng lưới vệ tinh băng thông rộng cho châu Âu do gặp sự cố về phương tiện phóng. Cụ thể, đây là một tình huống bất khả kháng xuất phát từ việc tên lửa đẩy PSLV của Ấn Độ bị dừng hoạt động sau một thất bại phóng vào tháng 01 năm 2026 (làm phá hủy 16 vệ tinh không liên quan khác). Quốc gia Liechtenstein (bên nắm giữ hồ sơ đăng ký tần số băng tần Ka cho mạng lưới) đã gửi yêu cầu gia hạn lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) đối với 144 vệ tinh vốn có hạn chót là ngày 10 tháng 06.
Áp lực từ các mốc thời hạn ITU và hồ sơ tần số 3ECOM
Dự án này có hai thời hạn quan trọng của ITU (ngày 10/06 và ngày 18/09) yêu cầu phải đưa tổng cộng 288 vệ tinh lên quỹ đạo tầm thấp (LEO). Đây là cột mốc hoàn thành 50% cho toàn bộ chùm vệ tinh gồm 576 chiếc (nằm trong hai hồ sơ quản lý 3ECOM). Các hồ sơ tần số 3ECOM này từng thuộc về Rivada Space Networks (Đức) nhưng đã bị Liechtenstein thu hồi vào năm 2024 do tranh chấp tài chính liên quan đến bảo lãnh thực hiện hợp đồng. Sau đó, quyền sử dụng được cấp lại cho Open Cosmos vào đầu năm 2026. Theo quy định của ITU, số lượng vệ tinh đạt được ở mốc 50% này sẽ quyết định quy mô tối đa của chùm được phép giữ quyền ưu tiên sử dụng tần số. Các mốc hoàn thành 100% dự kiến rơi vào năm 2028.
Tiến độ sản xuất vệ tinh của Open Cosmos
Đại diện Open Cosmos cho biết các vệ tinh thuộc giai đoạn tiếp theo đã được chế tạo xong và sẵn sàng tích hợp để phóng. Các cơ sở hoạt động 24/7 của họ tại Anh, Barcelona, Bồ Đào Nha và Hy Lạp vẫn đang duy trì tốc độ sản xuất cao để giữ vững vị thế là nhà sản xuất vệ tinh lớn nhất châu Âu.
Rủi ro dây chuyền khi phụ thuộc vào dịch vụ phóng bên thứ ba
Sự việc phản ánh sự phụ thuộc đáng kể của các nhà vận hành vệ tinh nhỏ vào lịch trình và độ tin cậy của các bên cung cấp dịch vụ phóng. Việc một loại tên lửa bị đình chỉ bay do sự cố kỹ thuật có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, đe dọa các mốc thời gian pháp lý nghiêm ngặt của các dự án không gian khác.
Nếu ITU chấp thuận yêu cầu gia hạn vì lý do bất khả kháng, Open Cosmos sẽ bảo toàn được quyền ưu tiên đối với băng tần Ka quý giá mà không bị cắt giảm quy mô mạng lưới tối đa theo các quy định phạt thông thường của ITU.
Vai trò chiến lược của chùm vệ tinh với hạ tầng không gian châu Âu
Chùm vệ tinh này được đánh giá là hạ tầng có chủ quyền tiên tiến của châu Âu, tích hợp cả băng thông rộng, kết nối IoT và dịch vụ quan sát Trái Đất theo thời gian thực. Việc chậm trễ tiến độ phóng có thể làm chậm việc thiết lập một mạng lưới độc lập mang tính chiến lược của châu Âu trước sự thống trị từ các đối thủ lớn toàn cầu (như Starlink).
Nguồn: spacenews.com
Tên lửa H3 trở lại quỹ đạo bay thành công
Tên lửa H3 của Nhật Bản đã được phóng thành công vào ngày 11 tháng 06 (giờ Mỹ) từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima, đưa 6 vệ tinh nhỏ lên quỹ đạo. Đây là chuyến bay đánh dấu sự trở lại đầy suôn sẻ sau thất bại trong lần phóng trước đó vào tháng 12. Đây là lần đầu tiên biến thể H3-30S được đưa vào sử dụng. Cấu hình này trang bị 3 động cơ LE-9 ở tầng lõi đầu tiên (thay vì 2 động cơ như thông thường) và hoàn toàn không sử dụng các tên lửa đẩy phụ nhiên liệu rắn.
Trong số các tải trọng có vệ tinh BRO-22 của công ty Unseenlabs (Pháp) dùng để theo dõi hàng hải. Đây là vệ tinh đầu tiên không phải do Nhật Bản chế tạo được phóng bằng tên lửa H3 (thông qua đơn vị tích hợp Space BD của Nhật).
Đồng thời, bài báo này cũng cho biết Cơ quan Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã công bố kết quả điều tra vụ phóng thất bại vệ tinh định vị Michibiki 5 vào tháng 12 trước đó. Nguyên nhân là do các cú sốc chấn động bất thường xuất hiện khi tách vỏ bảo vệ (fairing) đã làm hỏng vệ tinh và bộ điều phối (adapter), khiến các mảnh vỡ đâm thủng đường ống dẫn nhiên liệu hydro lỏng ở tầng trên của tên lửa và làm tải trọng rơi ra quá sớm.
Mở đường cho các sứ mệnh HTV-X và MMX cuối năm 2026
Thành công này có ý nghĩa quyết định, giúp “bật đèn xanh” cho các siêu dự án sắp tới của Nhật Bản vào cuối năm nay, bao gồm sứ mệnh tàu chở hàng HTV-X thứ hai lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và sứ mệnh thám hiểm và lấy mẫu vật từ mặt trăng của Sao Hỏa (MMX – Martian Moons eXploration).
Tính linh hoạt cấu hình — lợi thế cạnh tranh của H3
Việc thử nghiệm thành công biến thể H3-30S (không có tên lửa đẩy phụ) cho thấy dòng tên lửa này có khả năng tùy biến cấu hình rất cao, giúp tối ưu hóa chi phí và kỹ thuật cho nhiều loại tải trọng khác nhau.
Bước tiến trong thị trường phóng vệ tinh thương mại quốc tế
Việc vận chuyển thành công vệ tinh thương mại của Pháp là bước đi quan trọng giúp JAXA và các đối tác thương mại Nhật Bản khẳng định vị thế của tên lửa H3 trên thị trường phóng vệ tinh quốc tế, vốn đang rất khát các phương tiện phóng hạng trung và hạng nặng đáng tin cậy.
Nguồn: spacenews.com
Các kế hoạch sửa đổi cho tàu đổ bộ mặt trăng Artemis dần thành hình
Tại sự kiện công bố phi hành đoàn cho sứ mệnh thử nghiệm Artemis 3 diễn ra ở Trung tâm Vũ trụ Johnson, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cùng các đối tác SpaceX và Blue Origin đã công bố những điều chỉnh chiến lược quan trọng trong kiến trúc Hệ thống Đổ bộ Con người (HLS). Những thay đổi này nhằm mục đích đơn giản hóa quy trình kỹ thuật, tối ưu hóa tài nguyên và tăng cường biên độ an toàn cho các sứ mệnh hạ cánh xuống Mặt Trăng thuộc chương trình Artemis.
SpaceX Starship — bước chuyển từ NRHO sang ghép nối tại LEO
Đối với SpaceX, bước chuyển đổi lớn nhất là việc thay đổi địa điểm tiếp cận. Thay vì cấu hình ban đầu là để tàu Starship HLS và tàu Orion gặp nhau tại Quỹ đạo Halo Tuyến tính Gần Mặt Trăng (NRHO), kế hoạch mới quy định hai tàu vũ trụ này sẽ tiến hành ghép nối ngay tại quỹ đạo tầm thấp (LEO). Sau khi kết nối, tàu Starship sẽ đóng vai trò như một tầng đẩy trung gian để thực hiện cú đẩy đưa cả tổ hợp Starship-Orion hướng về phía Mặt Trăng. Tổ hợp hỗn hợp này sẽ di chuyển trực tiếp đến quỹ đạo Mặt Trăng thấp trước khi Starship tách ra để thực hiện hạ cánh. SpaceX dự kiến sẽ sử dụng phiên bản Starship V3 tiêu chuẩn được tích hợp thêm cổng chuyển đổi cập bến cho sứ mệnh này.
Kiến trúc Blue Moon loại bỏ tàu vận chuyển, tối ưu tầng chuyển quỹ đạo
Đối với Blue Origin, thay đổi cốt lõi trong kiến trúc Blue Moon là việc loại bỏ hoàn toàn tàu vũ trụ “vận chuyển”, phương tiện vốn được thiết kế để lưu trữ và vận chuyển hydro lỏng cũng như oxy lỏng từ quỹ đạo Trái Đất lên Mặt Trăng. Thay vào đó, họ chuyển sang sử dụng các tầng chuyển quỹ đạo được phát triển trực tiếp từ nền tảng của tàu đổ bộ không người lái Blue Moon Mark 1. Bất chấp sự cố nổ động cơ trong đợt thử nghiệm tĩnh của tên lửa New Glenn vào ngày 28/05 trước đó, công ty khẳng định nhà máy vẫn đang hoạt động liên tục để hoàn thành module phi hành đoàn Mark 2 đúng hạn vào năm 2027.
Ý nghĩa và tác động
Việc thay đổi kiến trúc từ NRHO sang quỹ đạo LEO và tối ưu hóa các tầng chuyển quỹ đạo cho thấy sự ưu tiên tính thực dụng, độ tin cậy của phần cứng sẵn có (như cấu hình Starship gốc hoặc thiết kế kế thừa từ Mark 1) hơn là các cấu trúc lý thuyết phức tạp. Đối với các kỹ sư và nhà nghiên cứu công nghệ không gian, đây là bài học lớn về việc thiết kế hệ thống động lực, tính toán quỹ đạo bay trực tiếp để tối ưu hóa bài toán tải trọng nhiên liệu và quản lý rủi ro tính mạng con người trong các môi trường khắc nghiệt ngoài Trái Đất.
Bên cạnh đó, việc tinh giản kiến trúc Blue Moon giúp xóa bỏ những rủi ro phát triển công nghệ lớn nhất trong chuỗi cung ứng nhiên liệu siêu lạnh, mở ra cơ hội cho Blue Origin có thể bay thử nghiệm sớm hơn.
Nguồn: spacenews.com
