VSGA tổng hợp các cập nhật đáng chú ý trong tuần thuộc lĩnh vực viễn thám và công nghệ địa không gian NISAR chính thức chuyển sang chế độ xử lý liên tục với độ trễ dữ liệu radar L-band từ 6–12 giờ; ESA tái hiện phép đo bay cặp giữa Sentinel-1C và Sentinel-1D sau 30 năm kể từ nhiệm vụ ERS-1–ERS-2; ITU công bố kết quả Thử thách GeoAI 2026 về khả năng dùng chung embedding của mô hình nền tảng cho nhiều bài toán. Bên cạnh đó là tin về hệ thống giám sát cháy rừng Hy Lạp, nâng cấp độ phân giải ảnh nền World Imagery của Esri và vệ tinh khí tượng MTG-I2 chuẩn bị phóng.
NISAR chuyển sang xử lý liên tục: dữ liệu radar L‑band có độ trễ 6–12 giờ
Vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp NASA–ISRO (NISAR), phóng ngày 30/07/2025, bắt đầu chế độ xử lý liên tục ảnh mới thu trong nửa cuối tháng 7/2026. Sản phẩm mới mang nhãn PROVISIONAL – đã hiệu chuẩn, kiểm định một phần, thay cho nhãn BETA của đợt tháng 2/2026.
Đợt này gồm toàn bộ ảnh thu từ ngày 17/06/2026 và lần đầu có sản phẩm thô L0B RRSD với độ trễ 6 -12 giờ kể từ lúc vệ tinh thu ảnh; sản phẩm mức 1–3 trễ 1–3 ngày. Trước mốc này, dữ liệu chỉ phát hành theo từng đợt rời rạc từ kho lưu trữ ảnh, với 25 sản phẩm mẫu ngày 23/01, hơn 100.000 sản phẩm ngày 27/02/2026 — không cam kết độ trễ kể từ lúc thu ảnh. Chuyển sang xử lý liên tục với độ trễ cố định lần đầu đưa NISAR vào nhóm dữ liệu dùng được cho giám sát gần thời gian thực. Giai đoạn kiểm định đầy đủ (VALIDATED) kèm tái xử lý toàn bộ kho dữ liệu dự kiến khởi động quý IV/2026.
Nguồn:
Sentinel‑1C và Sentinel‑1D tái hiện phép đo bay cặp sau 30 năm
Ba mươi năm sau khi Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) lần đầu tiên chứng minh khả năng của việc phóng hai vệ tinh ở vị trí rất gần nhau, khái niệm này gần đây đã được tái hiện. Bằng cách tạm thời bố trí hai vệ tinh radar Copernicus Sentinel-1 để mô phỏng lại “nhiệm vụ song song” tiên phong ERS-1–ERS-2, ESA đã đạt được khả năng chụp ảnh radar lặp lại trong một ngày đối với cùng một khu vực Nam Cực.
Kết quả một lần nữa chứng minh cách tiếp cận này có thể được sử dụng để đo chuyển động của sông băng và xác định chính xác đường ranh giới tiếp đất quan trọng với độ chính xác vượt trội.
Mặc dù một chiến dịch phối hợp khác đã được thực hiện vào năm 2008 với ERS-2 và vệ tinh Envisat , nhưng lần lặp lại gần đây nhất của ý tưởng này liên quan đến các vệ tinh radar Copernicus Sentinel-1C và Sentinel-1D.
Trong giai đoạn vận hành thử nghiệm, ESA tạm thời đưa Sentinel‑1D bay sát Sentinel‑1C để hai vệ tinh chụp cùng một khu vực cách nhau đúng một ngày — tái hiện cấu hình bay cặp song song (tandem) mà ERS‑1 và ERS‑2 thực hiện năm 1995. Điều quan trọng là cấu hình song song này hỗ trợ hiệu chuẩn chéo giữa hai vệ tinh và xác minh hiệu suất radar khẩu độ tổng hợp giao thoa của chúng.
Song song đó, trước khi vệ tinh Sentinel-1A ngừng hoạt động gần đây, ESA đã tối đa hóa lợi ích khoa học thu được từ nó bằng cách vận hành cùng với Sentinel-1C theo cấu hình lặp lại sáu ngày tiêu chuẩn.
Ông Dirk Geudtner, Giám đốc Hệ thống Sentinel-1 của ESA, cho biết: “Các quan sát gần như đồng thời từ ba vệ tinh Sentinel-1 đã mang đến cơ hội hiếm có để theo dõi động lực của sông băng và các tảng băng trên các thang thời gian khác nhau.”
“Đặc biệt, bằng cách chụp ảnh cùng một khu vực ở Nam Cực chỉ cách nhau một ngày, các vệ tinh Sentinel-1C và Sentinel-1D đã tái tạo lại khoảng thời gian quan sát đã giúp cho sứ mệnh kết hợp ERS-1–ERS-2 ban đầu trở thành một bước đột phá trong việc đo chuyển động của sông băng và lập bản đồ các đường ranh giới tiếp xúc giữa sông băng và mặt đất.”
Nguồn:
Thử thách GeoAI 2026: dùng lại embedding của mô hình nền tảng cho ba bài toán cùng lúc
Ngày 07/07/2026, ITU tổ chức hội thảo “GeoAI for our shared future” và công bố kết quả Thử thách GeoAI 2026 — hợp tác giữa ITU, ESA, KTH Stockholm, Politecnico di Milano và GEO.
Các mô hình nền tảng địa không gian (geospatial foundation model – GeoFM) như AlphaEarth, TerraMind, Tessera được huấn luyện trước trên lượng lớn ảnh vệ tinh, nên có khả năng tự nén mỗi bức ảnh thành một embedding — hiểu đơn giản là một “bản tóm tắt số” cô đọng đặc điểm quan trọng của bức ảnh. Thử thách đặt câu hỏi: bản tóm tắt số này có dùng chung được cho nhiều bài toán cùng lúc hay không — cụ thể là tách lớp công trình, tách lớp thảm thực vật và ước tính chiều cao. Một mô hình giải nhiều nhiệm vụ cùng lúc như vậy gọi là học đa nhiệm (multi‑task learning).
Nếu hiệu quả, người làm ứng dụng sẽ tiết kiệm công sức đáng kể: không cần gán nhãn và huấn luyện lại một mô hình lớn riêng cho từng bài toán, mà chỉ tận dụng bản tóm tắt số có sẵn rồi gắn thêm một phần xử lý nhỏ cho mỗi nhiệm vụ.
Nguồn: aiforgood.itu.int
Hellenic Fire System thu ảnh nhiệt đầu tiên sau hai tuần hiệu chuẩn
Hệ thống giám sát cháy rừng Hy Lạp (The Hellenic Fire System) đã gửi về hình ảnh đầu tiên, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong khả năng giám sát cháy rừng quốc gia dựa trên không gian của Hy Lạp trong tương lai.
Bốn vệ tinh CubeSat do OroraTech chế tạo được phóng đầu tháng 5/2026. Chưa đầy một tháng sau — chỉ qua hai tuần hiệu chuẩn thiết bị — hệ thống đã thu được ảnh nhiệt đầu tiên, một tốc độ triển khai rất nhanh so với các vệ tinh quan trắc thông thường.
Mỗi vệ tinh mang hai máy ảnh hồng ngoại — một dải sóng trung, một dải sóng dài — hoạt động tương tự cách camera nhiệt phân biệt vật rất nóng (ngọn lửa) với vật chỉ ấm bình thường (mặt đất ban ngày): dải sóng trung bắt nhạy đám cháy đang cháy, dải sóng dài đo đúng nhiệt độ nền mặt đất. Nhờ vậy hệ thống vừa phát hiện sớm điểm cháy, vừa theo dõi nhiệt độ bề mặt xung quanh. Khi vận hành đầy đủ, hệ thống quét toàn Hy Lạp hai lần mỗi ngày — nhiệm vụ quan trắc Trái Đất thứ hai của chương trình vệ tinh nhỏ quốc gia Hy Lạp (13 vệ tinh), sau hai vệ tinh radar ICEYE cuối năm 2025.
*Ghi chú: Hình 5 mô phỏng theo nguyên lý vật lý (định luật Planck) để minh hoạ lập luận trong nguồn.
Nguồn: esa.int
Esri nâng cấp nền ảnh World Imagery: xuống 15 cm tại 40 thành phố lớn
World Imagery là lớp ảnh vệ tinh/ảnh hàng không nền của Esri, được hàng triệu người dùng ArcGIS dùng làm bản đồ tham chiếu và làm dữ liệu huấn luyện cho các mô hình AI nhận dạng đối tượng trên ảnh vệ tinh. Ảnh nền càng chi tiết, AI càng nhận ra được vật thể nhỏ.
Từ nửa cuối 2026, Esri nâng cấp nền ảnh này với ba nguồn dữ liệu: Nearmap cung cấp ảnh hàng không chụp thẳng 20 cm cho 200 đô thị tại Mỹ, Canada, Úc, New Zealand; Airbus cung cấp ảnh vệ tinh 30 cm cho 2.000 thành phố toàn cầu; Vantor nâng cấp độ phân giải từ 30cm lên 15 cm cho 40 thành phố lớn và thủ đô, đồng thời vẫn giữ vai trò nền toàn cầu 30 cm. Bên cạnh đó, chương trình bản đồ cộng đồng (Community Maps) tiếp tục bổ sung ảnh hàng không 3–30 cm do các cơ quan bản đồ quốc gia đóng góp.
Ý nghĩa thực tế: kích thước điểm ảnh trên mặt đất (GSD) giảm từ 30 cm xuống 15 cm đủ để nhận ra vật nhỏ như tấm pin mặt trời trên mái nhà hay từng chiếc xe đỗ trên phố, những chi tiết mà ảnh 30 cm trước đây không tách được. Với người xây dựng mô hình AI, đây là nguồn dữ liệu huấn luyện chất lượng cao mà không tốn thêm chi phí tự thu ảnh.
Nguồn:esri.com
MTG‑I2 vào chiến dịch phóng, hướng tới dự báo cực ngắn chu kỳ 2,5 phút
Meteosat là chuỗi vệ tinh thời tiết địa tĩnh của châu Âu — luôn đứng yên so với một điểm cố định trên Trái Đất ở độ cao 36.000 km, nên theo dõi liên tục cùng một khu vực suốt ngày đêm, khác với các vệ tinh quỹ đạo thấp như Sentinel hay NISAR chỉ bay qua một khu vực vài lần mỗi ngày. Đặc điểm này khiến Meteosat trở thành công cụ chủ lực cho dự báo thời tiết châu Âu.
Vệ tinh Meteosat thế hệ ba — bản Imager thứ hai (MTG‑I2), nặng 3.800 kg — được dỡ khỏi thùng bảo vệ tại sân bay vũ trụ châu Âu ở Guiana thuộc Pháp ngày 06/07/2026, mở đầu chuỗi kiểm tra trước khi phóng bằng Ariane 6 (chuyến VA270) trong tháng 8/2026.
Vệ tinh mang hai thiết bị: Flexible Combined Imager (FCI) chụp ảnh mây và bề mặt, và Lightning Imager phát hiện sét. Điểm đáng chú ý là chế độ quét nhanh của FCI: chỉ 150 giây (2,5 phút) cho một lượt quét châu Âu — nhanh gấp sáu lần chu kỳ 15 phút của thế hệ Meteosat cũ. MTG‑I2 đặt tại kinh độ 9,5°Đ, bổ sung cho MTG‑I1 đang hoạt động tại 0°. Chu kỳ quét nhanh giúp dự báo viên nắm bắt kịp các hiện tượng biến đổi nhanh trong vài giờ — như dông, mưa đá hay bão đối lưu — điều mà ảnh 15 phút một lần khó theo kịp. Dịch vụ này vận hành sau khi Eumetsat hoàn tất hiệu chỉnh vệ tinh và hệ thống mặt đất trong năm 2027.
Nguồn: esa.int
